LUchtvaart Nationaal Antwerpen Kempen
LUNAK
MILITAIRE VOERTUIGEN IN DE LUCHTVAART - DEEL V
De eerste pantserwagens
Op de IPMS Plastic & Steel 2025 modelbouwtentoonstelling pronkte een Lanchester pantserwagen uit 1914… weliswaar een replica, maar dan wel op ware grootte. Op het bijhorende infobord werd melding gemaakt van het feit dat deze pantserwagens o.a. gebruikt werden om piloten die achter de frontlinies waren terechtgekomen op te pikken. Een goede reden voor Lunak om dit wat uit te diepen!
Algemeen Minerva & Sava
In de maanden van oplopende internationale spanningen begin 1914 kregen het Antwerpse Minerva en Sava van de regering de opdracht om een serie pantservoertuigen te bouwen.
Minerva voorzag daartoe de serie van een chassis van 5 mm staalplaat en verdubbelde de achterwielen vanwege het gewicht. Er werd een Hotchkiss mitrailleur of een kanon 37 op gemonteerd.
In 1914 kreeg ook de firma SAVA (Societe Anversoise pour Fabrication de Voitures Automobiles) van het Ministerie van Defensie de opdracht om automitrailleurs te fabriceren.
Deze met pantserplaat geblindeerde wagens met een mitrailleur of licht kanon van Hotchkiss in een draaibare koepel hadden vanwege het gewicht eveneens dubbele wielen achteraan. Vooraan hadden zij 2 enorme schijnwerpers. Zij maakten deel uit van het Corps automitrailleurs waaronder ook Minerva, Mors, Peugeot en Scheffield-Simplex modellen hadden.
(Bron: De geschiedenis van de Belgische auto - uitgeverij Lanoo)
De Minerva pantserwagens uit 1914
Vrijwel vlak na de Duitse inval in België in augustus 1914 werden 2 Minerva personenwagens in de Hobokense Cockerillfabriek van pantserplaten rond motor en passagierscabine voorzien. Beide voertuigen werden daarenboven voorzien van een Hotchkiss mitrailleur. Hoewel pantserwagens in experimentele vorm reeds bestonden bij het begin van de 20e eeuw en het eerste militaire gebruik tijdens een conflict op naam stond van het Italiaanse leger in 1911/1912 streek het Belgische leger de primeur op voor de eerste operationele inzet van dergelijke voertuigen tijdens de 1e Wereldoorlog. De 2 gepantserde Minerva’s, hand gebouwde prototypes, werden al snel aangevuld met een 30-tal verbeterde door Minerva gebouwde exemplaren. De voertuigen werden gebruikt als gemotoriseerde cavalerie en voor verkennings- en sabotageacties achter de vijandelijke linies. Deze inzet van gemotoriseerde gepantserde voertuigen was baanbrekend en zou pas tijdens de 2e Wereldoorlog volledig tot zijn recht komen. Hoewel we er geen concrete voorbeelden van teruggevonden hebben is het niet onmogelijk dat ook het evacueren van achter de linies terechtgekomen piloten op deze manier werd verwezenlijkt. Vergeten we niet dat het oprukkende Duitse leger zich hoofdzakelijk te paard of te voet verplaatste, erg kwetsbaar dus bij een confrontatie met een gepantserde en bewapende pantserwagen.
Van zodra het front zich stabiliseerde, met de Belgen teruggedrongen achter de rivier IJzer (oktober 1914), verloren de pantserwagens hun praktisch nut voor het Belgische leger en een aantal ervan werd verscheept naar Rusland waar ze aan het Oostfront de Duitsers bevochten.
In 1918 keerden de overblijvende Minerva’s terug naar België en werden deze overgedragen aan de Rijkswacht/Gendarmerie. De laatste van deze oer-pantserwagens werden daar pas in 1933 buiten dienst gesteld!
Ter gelegenheid van de herdenkingsevenementen rond 100 jaar “14-18” werd een knappe replica van de Minerva pantserwagen gebouwd.
De Lanchester pantserwagens
De Lanchester Motor Company Limited bouwde sinds 1899 haar eerste motorvoertuigen. Op basis van één van de meer populaire modellen, de Sporting Forty, ontstond eind 1914 een volledig gesloten pantserwagen, voorzien van een draaibare geschutskoepel. De Royal Naval Air Service bestelde een aantal van deze nieuwe pantserwagens om ingezet te worden bij de vliegveldbewaking en -verdediging op Frans grondgebied. Tevens werden ze ingezet bij het oppikken van piloten die ergens ten velde, al dan niet aan de verkeerde zijde van de frontlinie, waren neergekomen.
In september 1915 werden al deze voertuigen overgedragen aan de Royal Army, die echter reeds beschikte over een groot aantal gelijkaardige Rolls-Royce pantserwagens. De Lanchesters werden dan ook deels verkocht aan België en Rusland of van het front teruggetrokken en overgebracht naar Groot-Brittannië. Toen de Britten eind 1915 een legereenheid naar het Oostfront in Rusland stuurden werden ze o.a. uitgerust met 36 Lanchester pantserwagens.
De prachtige Lanchester replica die op Plastic & Steel 2025 aanwezig was werd in België gebouwd. De stalen 8mm dikke pantserplaten van het origineel werden verruild voor veel lichtere aluminium panelen van dezelfde dikte, zodat het voertuig gemakkelijker te verplaatsen is. De replica is dan ook een graag geziene gast op diverse evenementen rond Wereldoorlog 1 of op militaria- en modelbouwbeurzen in binnen en buitenland.
Conclusie
Er blijkt wel degelijk een link tussen de eerste pantserwagens en de luchtvaart te zijn, zeker van Britse zijde. Toch kunnen we stellen dat dit zowel bij de Minerva als bij de Lanchester eerder als een bijkomstige activiteit moet betiteld worden.
(Tekst: Willy Van den Bulck & Guido Van Roy - Foto’s: Jef Pets & Guido Van Roy)
Klik op onderstaande foto voor de beeldmontage bij het artikel.
De eerste pantserwagens
Op de IPMS Plastic & Steel 2025 modelbouwtentoonstelling pronkte een Lanchester pantserwagen uit 1914… weliswaar een replica, maar dan wel op ware grootte. Op het bijhorende infobord werd melding gemaakt van het feit dat deze pantserwagens o.a. gebruikt werden om piloten die achter de frontlinies waren terechtgekomen op te pikken. Een goede reden voor Lunak om dit wat uit te diepen!
Algemeen Minerva & Sava
In de maanden van oplopende internationale spanningen begin 1914 kregen het Antwerpse Minerva en Sava van de regering de opdracht om een serie pantservoertuigen te bouwen.
Minerva voorzag daartoe de serie van een chassis van 5 mm staalplaat en verdubbelde de achterwielen vanwege het gewicht. Er werd een Hotchkiss mitrailleur of een kanon 37 op gemonteerd.
In 1914 kreeg ook de firma SAVA (Societe Anversoise pour Fabrication de Voitures Automobiles) van het Ministerie van Defensie de opdracht om automitrailleurs te fabriceren.
Deze met pantserplaat geblindeerde wagens met een mitrailleur of licht kanon van Hotchkiss in een draaibare koepel hadden vanwege het gewicht eveneens dubbele wielen achteraan. Vooraan hadden zij 2 enorme schijnwerpers. Zij maakten deel uit van het Corps automitrailleurs waaronder ook Minerva, Mors, Peugeot en Scheffield-Simplex modellen hadden.
(Bron: De geschiedenis van de Belgische auto - uitgeverij Lanoo)
De Minerva pantserwagens uit 1914
Vrijwel vlak na de Duitse inval in België in augustus 1914 werden 2 Minerva personenwagens in de Hobokense Cockerillfabriek van pantserplaten rond motor en passagierscabine voorzien. Beide voertuigen werden daarenboven voorzien van een Hotchkiss mitrailleur. Hoewel pantserwagens in experimentele vorm reeds bestonden bij het begin van de 20e eeuw en het eerste militaire gebruik tijdens een conflict op naam stond van het Italiaanse leger in 1911/1912 streek het Belgische leger de primeur op voor de eerste operationele inzet van dergelijke voertuigen tijdens de 1e Wereldoorlog. De 2 gepantserde Minerva’s, hand gebouwde prototypes, werden al snel aangevuld met een 30-tal verbeterde door Minerva gebouwde exemplaren. De voertuigen werden gebruikt als gemotoriseerde cavalerie en voor verkennings- en sabotageacties achter de vijandelijke linies. Deze inzet van gemotoriseerde gepantserde voertuigen was baanbrekend en zou pas tijdens de 2e Wereldoorlog volledig tot zijn recht komen. Hoewel we er geen concrete voorbeelden van teruggevonden hebben is het niet onmogelijk dat ook het evacueren van achter de linies terechtgekomen piloten op deze manier werd verwezenlijkt. Vergeten we niet dat het oprukkende Duitse leger zich hoofdzakelijk te paard of te voet verplaatste, erg kwetsbaar dus bij een confrontatie met een gepantserde en bewapende pantserwagen.
Van zodra het front zich stabiliseerde, met de Belgen teruggedrongen achter de rivier IJzer (oktober 1914), verloren de pantserwagens hun praktisch nut voor het Belgische leger en een aantal ervan werd verscheept naar Rusland waar ze aan het Oostfront de Duitsers bevochten.
In 1918 keerden de overblijvende Minerva’s terug naar België en werden deze overgedragen aan de Rijkswacht/Gendarmerie. De laatste van deze oer-pantserwagens werden daar pas in 1933 buiten dienst gesteld!
Ter gelegenheid van de herdenkingsevenementen rond 100 jaar “14-18” werd een knappe replica van de Minerva pantserwagen gebouwd.
De Lanchester pantserwagens
De Lanchester Motor Company Limited bouwde sinds 1899 haar eerste motorvoertuigen. Op basis van één van de meer populaire modellen, de Sporting Forty, ontstond eind 1914 een volledig gesloten pantserwagen, voorzien van een draaibare geschutskoepel. De Royal Naval Air Service bestelde een aantal van deze nieuwe pantserwagens om ingezet te worden bij de vliegveldbewaking en -verdediging op Frans grondgebied. Tevens werden ze ingezet bij het oppikken van piloten die ergens ten velde, al dan niet aan de verkeerde zijde van de frontlinie, waren neergekomen.
In september 1915 werden al deze voertuigen overgedragen aan de Royal Army, die echter reeds beschikte over een groot aantal gelijkaardige Rolls-Royce pantserwagens. De Lanchesters werden dan ook deels verkocht aan België en Rusland of van het front teruggetrokken en overgebracht naar Groot-Brittannië. Toen de Britten eind 1915 een legereenheid naar het Oostfront in Rusland stuurden werden ze o.a. uitgerust met 36 Lanchester pantserwagens.
De prachtige Lanchester replica die op Plastic & Steel 2025 aanwezig was werd in België gebouwd. De stalen 8mm dikke pantserplaten van het origineel werden verruild voor veel lichtere aluminium panelen van dezelfde dikte, zodat het voertuig gemakkelijker te verplaatsen is. De replica is dan ook een graag geziene gast op diverse evenementen rond Wereldoorlog 1 of op militaria- en modelbouwbeurzen in binnen en buitenland.
Conclusie
Er blijkt wel degelijk een link tussen de eerste pantserwagens en de luchtvaart te zijn, zeker van Britse zijde. Toch kunnen we stellen dat dit zowel bij de Minerva als bij de Lanchester eerder als een bijkomstige activiteit moet betiteld worden.
(Tekst: Willy Van den Bulck & Guido Van Roy - Foto’s: Jef Pets & Guido Van Roy)
Klik op onderstaande foto voor de beeldmontage bij het artikel.
